Part time çalışma: hakların ve gerçek ücretin

Kısmi süreli çalışmanın yasal sınırı, sigorta primi, saatlik ücret hesabı, yıllık izin ve kıdem hakkı. Bir de kimsenin yazmadığı emeklilik aritmetiği.

İçerik düzenleme: 3 Eylül 2026 5 dakika okuma 17 kaynak

Kısa cevap

Part time çalışmanın yasal sınırı haftada 30 saat. Bu sınırı aşan sözleşme fiilen tam süreliye döner. Kısmi süreli çalışana fazla mesai yaptırılması yönetmelikle yasak. Yıllık izin gün sayısı orantılanmaz, tam süreliyle aynıdır. Kaybettiğiniz tek şey ücretin miktarı, hakların kendisi değil.

Kısmi süreli sözleşme nedir, sınırı nerede?

İş Kanunu'nun 13. maddesine göre, işçinin haftalık çalışma süresi tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde azsa sözleşme kısmi süreli sayılıyor. Aynı madde iki güvence veriyor: işçi salt sözleşmesi kısmi süreli olduğu için farklı işleme tabi tutulamıyor, ücret ve paraya ilişkin haklar çalıştığı süreye orantılı ödeniyor (1).

Sınır net: yönetmelik, tam süreli çalışmanın üçte ikisine kadar olan çalışmayı kısmi süreli sayıyor (2). Haftalık yasal süre 45 saat olduğuna göre pratik sınır haftada 30 saat. Haftada 30 saati aşan bir part time sözleşme fiilen tam süreli çalışmaya dönüyor.

Çağrı üzerine çalışma ayrı bir tür. Sözleşmede haftalık süre belirlenmemişse 20 saat kararlaştırılmış sayılıyor. İşveren işçiyi en az dört gün önce çağırmak ve her çağrıda en az dört saat üst üste çalıştırmak zorunda. İşçi çağrılsın ya da çağrılmasın kararlaştırılan sürenin ücretine hak kazanıyor (1).

Sigorta: en çok atlanan konu

Part time çalışanın primi saat üzerinden hesaplanıyor. Ay içindeki toplam çalışma saati, günlük olağan süre olan 7,5 saate bölünüyor ve küsurat bir güne tamamlanıyor. Kalan günler kısmi istihdam koduyla eksik gün olarak bildiriliyor (3, 6).

Bunun iki somut sonucu var. Sağlık tarafında: sağlık hizmetinden yararlanmak için başvurudan önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün prim gerekiyor (4). Ayda dört sekiz gün primle çalışan biri bu eşiği yıl içinde doldurabilir, ama düzensiz çalışıyorsa sağlık hakkı kesintiye uğrayabilir. Emeklilik tarafında ise eksik günler gün sayısına yazılmıyor.

Eksik günler isteğe bağlı sigortayla tamamlanabiliyor. 2026'da isteğe bağlı prim oranı yüzde 33 ve asgari kazanç beyanıyla aylık tutar 10.899,90 lira (5). Kısmi süreli çalışıp eksik gününü otuza tamamlayanlar işsizlik sigortası kapsamına da girdiği için oran yüzde 36'ya çıkıyor (7).

Ücret nasıl hesaplanıyor?

2026 asgari ücret brüt 33.030 lira, net 28.075 lira, günlük brüt 1.101 lira (8, 9). Saatlik brüt, günlük tutarın 7,5'e bölünmesiyle 146,80 lira çıkıyor. Part time ücreti bu saatlik tutarla çarpılıyor.

Aylık çalışma saati	Bildirilen prim günü	Brüt ücret
60 saat	8 gün	8.808 TL
90 saat	12 gün	13.212 TL
120 saat	16 gün	17.616 TL
150 saat	20 gün	22.020 TL
225 saat, tam süreli	30 gün	33.030 TL

Asgari ücret düzeyinde hesaplanmıştır. Prim günü, sosyal güvenlik kurumunun kendi bölme kuralıyla bulundu (3, 8).

Fazla mesai konusunda bilinen yanlış: yönetmelik, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiye fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılamayacağını açıkça düzenliyor (10). Yani bugün üç saat fazladan kal talebi hukuken part time sözleşmenin dışında. Düzenli aşım hâlinde çalışma tam süreliye dönüyor.

Hangi hakları kaybetmiyorsunuz?

Kaybettiğiniz tek şey ücretin miktarı. Hakların kendisi değil.

Hak	Part time çalışandaki durumu
Yıllık ücretli izin	Tam süreliyle aynı gün sayısı, orantılanmıyor
Kıdem tazminatı	Bir yıl kıdemle hak doğuyor, son ücret üzerinden
İhbar süresi	Kanundaki süreler aynen uygulanıyor
Hafta tatili ücreti	Sözleşmedeki günlük saat üzerinden ödeniyor
Resmî tatil	İzin süresinden sayılmıyor, ücret hakkı korunuyor

Kaynak: İş Kanunu ve Yargıtay kararları (1, 11, 12).

Yıllık izin süreleri kıdeme göre değişiyor: bir ile beş yıl arası 14 gün, beş ile on beş yıl arası 20 gün, on beş yıl ve üzeri 26 gün. On sekiz yaşından küçükler ve elli yaş üstü için en az 20 gün (11).

İhbar süreleri de kıdeme bağlı: altı aydan az çalışmada iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arası dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arası altı hafta, üç yıldan fazlasında sekiz hafta (1).

Hafta tatilinde Yargıtay 2020'de görüş değiştirdi. Belirlenen iş günlerinde mesaisini tamamlayan kısmi süreli işçiye hafta tatili ücreti ödenmesi gerektiği kabul edildi (11). Eski kararlara dayanarak bu ücreti ödemeyen işverene karşı elinizde güncel içtihat var.

Öğrenci çalışması

Çalıştırma yaşı kural olarak 15. On dört yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklar yalnızca hafif işlerde çalışabiliyor (1).

Durum	Azami çalışma süresi
Okula gitmeyen, temel eğitimi tamamlamış çocuk	Günde 7, haftada 35 saat
15 yaşını tamamlamış	Günde 8, haftada 40 saat
Okula devam eden çocuk	Eğitim saatleri dışında günde 2, haftada 10 saat

Gece çalıştırma yasak. Ara dinlenme iki ile dört saatlik işlerde 30 dakika, dört ile 7,5 saatlik işlerde bir saat (13).

Staj sigortası tam sigorta değil. Stajyerler için yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi ile genel sağlık sigortası yatıyor. Malullük, yaşlılık ve ölüm primi ödenmediği için staj süresi emeklilik gün sayısına sayılmıyor (14).

Aile üzerinden sağlık hakkında: on sekiz yaşını doldurmamış herkes şartsız kapsamda. On sekiz üstü öğrenciler lisede yirmi, yükseköğrenimde yirmi beş yaşına kadar anne baba üzerinden yararlanıyor (15). Sigortalı çalışmaya başlayan kişi bakmakla yükümlü olunan kişi olmaktan çıkıyor, kendi sigortası üzerinden yararlanıyor.

Kredi ve yurtlar kurumunun bursu ve öğrenim kredisi ise sigortalı çalışma nedeniyle kesilmiyor. Kesilme sebepleri başarısızlık, kayıt dondurma ve kurumdan ayrılma gibi öğrencilik durumuna bağlı hâller (16).

Emeklilik aritmetiği: gizli maliyet burada

2008 sonrası ilk defa sigortalı olan hizmet akdiyle çalışanlar için yaşlılık aylığı şartı 7.200 prim günü ve kadında 58, erkekte 60 yaş. 5.400 günle kısmi aylık da bağlanabiliyor ama yaş sınırına üç yıl ekleniyor (18).

Aylık prim günü	7.200 güne ulaşma süresi
30 gün, tam süreli	20 yıl
15 gün	40 yıl
10 gün	60 yıl

Gün sayıları kaynaklı, süreler bu sayılardan hesaplandı (18).

Part time çalışmanın en büyük gizli maliyeti ücret değil, emeklilik takvimi. Ayda on gün primle çalışan biri, tek başına o çalışmayla altmış yılda emekli olabiliyor. Eksik günleri isteğe bağlı sigortayla tamamlamak bu takvimi kısaltmanın tek yasal yolu.

Nerede part time iş var?

Başlıca alanlar: perakendede mağaza satış danışmanlığı, çağrı merkezi, kurye ve kargo, kafe ve restoran servisi, özel ders, fuar ve etkinlik görevlisi.

İş kurumu verisine göre 2026 yılının ocak temmuz döneminde 1.414.414 açık iş yayımlanmış ve 847.805 kişinin işe yerleştirilmesine aracılık edilmiş (17).

Dürüst uyarı: iş kurumu, açık işlerin kaçının kısmi süreli olduğuna dair ayrıştırılmış veri yayımlamıyor (17). Özel iş sitelerinin part time filtre sayıları da anlık ve doğrulanamaz. Bu yüzden burada sektör bazlı ilan adedi vermiyoruz.

Sıkça sorulanlar

Part time çalışırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?

Evet. Bir yıllık kıdem ve haklı fesih koşulu sağlanırsa tam süreli işçiyle aynı şekilde hak doğuyor.

Yıllık iznim gün sayısı olarak kısalır mı?

Hayır. İzin günleri orantılanmıyor. Bir ile beş yıl kıdemde 14 gün, tam süreli çalışanla aynı.

Haftada 35 saat çalışıyorum ama sözleşmem part time. Sorun var mı?

Evet. Otuz saat sınırı aşıldığı için çalışma kısmi süreli sayılmıyor, tam süreli hükümleri devreye giriyor.

İşveren part time'da fazla mesai ödemiyorum diyor. Doğru mu?

Yönetmelik zaten kısmi süreli işçiye fazla çalışma yaptırılmasını yasaklıyor. Fazladan çalıştırıldıysanız bu, sözleşmenin niteliğinin tartışılmasını gerektirir. Ücretsiz bırakılması meşru değil.

Ayda on gün primle sağlık hizmeti alabilir miyim?

Son bir yıl içinde toplam otuz gün priminiz varsa evet. Yılda üç ay bile çalışmadıysanız hakkınız askıya giriyor.

Eksik günlerimi nasıl tamamlarım?

İsteğe bağlı sigortalı olarak. 2026'da asgari kazançtan aylık 10.899,90 lira.

Stajım emekliliğime sayılır mı?

Hayır. Stajda emeklilik primi yatmıyor, yalnızca iş kazası ve genel sağlık sigortası primi ödeniyor.

Part time çalışırsam bursum kesilir mi?

Hayır. Kredi ve yurtlar kurumu bursu sigortalı çalışma nedeniyle kesilmiyor.

Kaynaklar

Bu sayfadaki her sayı aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır. Tutarlar ve oranlar değişebilir, karar vermeden önce kaynağı kontrol edin.